Gevolgen

Inleiding

In de meeste gevallen betekent meer gestapeld ijzer een hogere ferritinewaarde en veelal meer klachten. Maar dit kan van persoon tot persoon verschillen. Sommige hemochromatosepatiënten met een matig verhoogd ferritinegehalte kunnen toch vervelende klachten ontwikkelen, zoals gewrichtsklachten. Anderen hebben soms een zeer hoge ijzerstapeling (bijvoorbeeld een ferritinegehalte van 3000), maar ontwikkelen juist weinig klachten.

De klachten ontstaan bij mannen meestal pas na het 40ste levensjaar. Bij vrouwen beginnen de symptomen later. Zij zijn beter ‘beschermd’, omdat zij bloed verliezen tijdens de menstruatie en bij bevallingen. Omdat niet alle patiënten met hemochromatose een gelijke hoeveelheid ijzer opnemen, kan de leeftijd waarop de klachten zich aandienen van persoon tot persoon sterk verschillen.

Gevolgen van hemochromatose

Hemochromatose kan leiden tot een veelheid aan uiteenlopende, meestal vage, klachten.
Onderstaand zijn de meest voorkomende klachten beschreven:

A. Milde ijzerstapeling (ferritinegehalte < 1000 microgram per liter)

Klachten die bij een milde ijzerstapeling kunnen voorkomen zijn:

Chronische vermoeidheid
Veel patiënten voelen zich moe of zwak. Hoe later de diagnose van ijzerstapeling
wordt gesteld, hoe erger de vermoeidheid meestal is. Vaak vermindert de
vermoeidheid na behandeling. De oorzaak van deze chronische vermoeidheid is
onbekend.

Gewrichtsklachten
Ruim de helft van de mensen met hemochromatose heeft gewrichtsproblemen.
Meestal ontstaan de klachten in de handen en polsen. Maar ook andere
gewrichten, zoals voeten, knieën, heupen, ellebogen en schouders kunnen worden
aangetast.

Leverfunctieafwijkingen
Bij hemochromatosepatiënten wordt het teveel aan ijzer voor een groot deel in de
lever opgeslagen. Dat leidt vaak tot een vergrote lever. Sommige patiënten
krijgen daardoor leverfunctiestoornissen, die meestal verdwijnen na ontijzering.
Maar de stapeling kan ook leiden tot blijvende beschadigingen, zoals levercirrose.
De kans op levercirrose neemt toe als het gehalte aan ferritine uitkomt boven de
1000 milligram per liter bloed. Ook alcoholmisbruik vergroot de kans op
levercirrose. Alcoholmisbruik en ijzerstapeling versterken elkaar bovendien.
Hemochromatosepatiënten moeten dus voorzichtig zijn met alcohol.

B. Ernstige ijzerstapeling (ferritinegehalte > 1000 microgram per liter)

Klachten die bij een ernstige ijzerstapeling kunnen voorkomen zijn:

Suikerziekte (diabetes mellitus)
Door ijzerstapeling in de alvleesklier kan, bij bestaande aanleg, suikerziekte
ontstaan. Na ontijzering verbetert bij sommige diabetici de suikerziekte. Anderen
kunnen de suikerziekte beter beheersen (ze worden beter instelbaar). Bij het
ontstaan van suikerziekte kunnen overigens ook nog andere erfelijke factoren een
rol spelen.

Hartklachten
Doordat het ijzer zich ook in de hartspier stapelt, kan het hart verzwakt raken. De
patiënt wordt dan bijvoorbeeld kortademig bij inspanning. Er kunnen ook andere
hartproblemen optreden, zoals hartritmestoornissen. Als u lijdt aan ijzerstapeling
in het hart, zal de hartspecialist u onderzoeken, bijvoorbeeld door het hart te
beluisteren en een cardiogram te maken. Daarnaast kunnen verdergaande
onderzoeken nodig zijn, zoals echografie, een hartscan of de langdurige registratie
van de hartslag. Meestal ontstaan pas hartproblemen als er een ernstige
ijzerstapeling aanwezig is.

Hormonale stoornissen
IJzerstapeling in de geslachtsorganen en de hypofyse (hersenaanhangsel) kunnen
stoornissen veroorzaken in de aanmaak van geslachtshormonen. Daardoor kan bij
de hemochromatosepatiënt de behoefte aan seks afnemen. Mannen kunnen
bovendien impotentieklachten krijgen. Door behandeling met testosteron kan
verbetering optreden.

Huidverkleuringen
Bij een ernstige ijzerstapeling komt vaak een overmatige pigmentatie van de huid
voor. Dit geeft een bronsachtige (bruingrijze) verkleuring van de huid. Dit
verschijnsel verdwijnt in het geheel na de ontijzering.

Naast deze klachten komen er soms ook nog andere klachten voor. Deze kunnen een
(in)direct gevolg zijn van de hemochromatose. Zo kunt u zich depressief voelen als
gevolg van chronische vermoeidheid. Minder voorkomende klachten kunnen onder
andere zijn: buikklachten, prikkelbaarheid, psychische stoornissen, verminderde
concentratie, kramp, slaapstoornissen, hoofdpijn, haaruitval, jeuk (als gevolg van cirrose
van de lever), buikwaterzucht (ascites) en vochtophoping in de benen (oedeem).

Tot slot: houd er rekening mee dat de symptomen die we hier beschreven hebben, een
andere oorzaak kunnen hebben dan de hemochromatose. Bespreek uw klachten daarom
altijd met uw arts!

 

Nieuws

19.11.2016

presentatie dr Fijnheer

lees meer

29.09.2016

Donorschap hemochromatose patienten

lees meer

Succesverhaal

Informatiefilm

Informatiefilm

lees meer